Fot. Ł. Smaga 19.07.2019
19.07.2019 – promocja zbiorku poezji Pana Jana Czarneckiego pt. „Odchodzimy” Ale skąd i dokąd?
Plakat ze strony: http://www.biblioteka.ilza.pl/
Figura upamiętniająca Powstanie Styczniowe w Chwałowicach?
Fot. Ł. Smaga 27.05.2018
Na Nowej Wsi w Chwałowicach, przy skrzyżowaniu dróg, w sąsiedztwie suszarni chmielu i terenu dawnego folwarku, stoi przydrożna figura. Bez widocznej obecnie inskrypcji, bielona wapnem. Biało-niebieska postać ze złożonymi do modlitwy dłońmi, stoi na masywnym postumencie zakończonym gzymsem i daszkiem, zwrócona w kierunku Chwałowic Górnych. Mijałem ją wielokrotnie. Nie bezrefleksyjnie, lecz jednocześnie bez większej wiedzy na temat jej historii. Historii nie do końca jasnej.
Fot. Ł. Smaga 29.07.2018
Justyna Górska-Siwiec w opracowaniu pt. „Kapliczki przydrożne w Chwałowicach” [w: S. Zieliński (red.), Wieś Radomska 6, Radom 2001, s. 339], na podstawie przekazów Jana Czarneckiego pisze na jej temat: „Za najstarszy obiekt sakralny we wsi uznawana jest figura Matki Bożej Niepokalanej. Półtorametrowa figura, datowana na XVIII wiek, ustawiona jest na postumencie tej samej wysokości przez ludność miejscową. Wykonana z piaskowca, w chwili obecnej mało czytelna – liczne ukruszenia w rzeźbie, ale i troska miejscowych, przejawiająca się w częstym bieleniu wapnem nie tylko nie pozwalają na ocenienie jej walorów artystycznych, ale również utrudniają odczytanie napisu na postumencie „Na chwałę Panu”. Od tego właśnie napisu mieszkańcy wsi wywodzą jej nazwę: „Na chwałę Panu, chwalmy Pana – Chwałowice””.
Fot. Ł. Smaga 14.10.2018
Łukasz Babula w książce pt. „Kapliczki, figury i krzyże przydrożne Gminy Iłża. Album – przewodnik” [Iłża 2014, s. 30], powołując się na artykuł Justyny Górskiej-Siwiec, również wskazuje, że jest to figura Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej, ale pochodząca z lat 1842-1843, gdyż te daty można odczytać na rewersie trzonu postumentu.
Fot. Ł. Smaga 14.10.2018
Tymczasem w artykule Adama Góreckiego pt. „Krwawy dzień Małogoszcza” [Przewodnik Katolicki 1938, nr 7, s. 104] znaleźć można pochodzące z ok. 1938 roku czarno-białe zdjęcie figury usytuowanej wtedy jeszcze wśród drzew z opisem: „W Chwałowicach pod Iłżą, w miejscu gdzie padła w 1863 r. pod szablami kozaków garstka ludzi Czachowskiego, stoi dziś ta oto figura „Sursum Corda”… (W górę serca!)”.
Czy jest to pamiątka po Powstaniu Styczniowym, czy starsza sakralna figura? Być może tego już się nie dowiemy.
Fot. Ł. Smaga 21.04.2019
Sad przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach
Do lat 70-tych za budynkiem Szkoły Rolniczej, a także na miejscu obecnych bloków mieszkalnych, aż do rzędu robinii akacjowych, znajdował się okazały sad szkolny. Został on wytrzebiony, a w jego miejscu wzniesiono bloki mieszkalne, ogrodzenie, zaś teren za nim zamieniono w pole uprawne. Kilka drzew zachowało się przez pewien czas pomiędzy blokami a ogrodzeniem, w miejscu działek pracowników Szkoły, a także za budynkiem szkolnym. Do dzisiaj pamiętam smak antonówek, malinówek, a przede wszystkim odmiany jabłek Cesarz Wilhelm. Próżno dzisiaj szukać tego smaku.
„W moim mieście wyrąbali sady, z dawien zwane od ich właścicieli mian, w moim mieście wyrąbali sady, jesiennym się dymem snujące, pod śniegiem jak ule w pasiece Sad. Nie pozostały nawet kikuty drzew ani cienie ani trawy, ani pole co resztkę płomieni żarło by wzrosły się, tylko twarze domów twarze, wpatrzone oknami w miejsce gdzie trwa, zupełnie obcy im świat, Sad” [Wojtek Bellon / Wolna Grupa Bukowina]
Fot. z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
Jan Czarnecki odebrał Nagrodę im. Oskara Kolberga
Fot. Marta Ankiersztejn 30.05.2019 http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/44.-edycja-nagrody-im.-oskara-kolberga-9544.php
Fot. z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
Jan Czarnecki laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga!
Jan Czarnecki, poeta z Chwałowic został laureatem 44 edycji Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”. Jest to najważniejsza w Polsce nagroda przyznawana za dokonania twórcze, artystyczne, naukowe oraz działalność wspierającą tradycyjną kulturę regionalną. Nagroda ustanowiona została w 1974 r. w Płocku, w gronie twórców czasopisma społeczno-kulturalnego „Barwy” i od początku miała rangę wyróżnienia ogólnopolskiego. Obecnie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest organizatorem i fundatorem przyznawanych wyróżnień. Realizację konkursu w imieniu Ministra prowadzi Instytut Muzyki i Tańca we współpracy z Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu oraz Fundacją „Cepelia” Polska Sztuka i Rękodzieło.
W dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu Komisji Nagrody dokonano wyboru następujących laureatów tegorocznej edycji:
Kategoria I (dla twórców z dziedziny plastyki i folkloru muzyczno-tanecznego): Anna Andruszkiewicz (śpiewaczka solistka; Wiżajny, pow. suwalski, Suwalszczyzna, woj. podlaskie), Marianna Bączek (śpiewaczka kurpiowska, członkini grup śpiewaczych „Bandysionek”, „Carniaków”; Bandysie, pow. ostrołęcki, Kurpie, woj. mazowieckie), Czesław Węglarz (muzyk i budowniczy instrumentów (dudy, gajdy, skrzypce, basy i pasterskie), popularyzator folkloru Beskidu Żywieckiego; Cisiec, Węgierska Górka, pow. żywiecki, woj. śląskie), Wiesława i Marian Łobozowie (wytwórcy żywieckich zabawek ludowych; Pewel Wielka, pow. żywiecki, woj. śląskie), Lilia Sola (artystka w dziedzinie plastyki (wycinanki, pająki, bukiety), poetka i popularyzatorka twórczości ludowej; Puławy, woj. lubelskie), Andrzej Wojtczak (rzeźbiarz, współorganizator kutnowskiego ośrodka rzeźbiarskiego; Kutno, woj. łódzkie). Kategoria II (dla twórców za pisarstwo ludowe): Jan Czarnecki (poeta ludowy, Chwałowice k. Iłży, pow. radomski, woj. mazowieckie). Kategoria III (dla kapel ludowych): Kapela Zastawnych (Brzostek, pow. dębicki, woj. podkarpackie). Kategoria IV (dla zespołów folklorystycznych): Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera” (Legnica, woj. dolnośląskie), Zespół Śpiewaczy „Sielanki” (Sielec, pow. chełmski, woj. lubelskie). Kategoria V (dla badaczy, naukowców, popularyzatorów i animatorów): Elżbieta Krzyżaniak-Miller i Agata Skrukwa (badaczki i autorki opracowań spuścizny rękopiśmiennej i biografii Oskara Kolberga w Redakcji Dzieł Wszystkich i Instytucie O. Kolberga w Poznaniu, popularyzatorki wiedzy o jego dorobku i kulturze ludowej (Poznań). Nagroda honorowa: Towarzystwo Bambrów Poznańskich (Poznań), Towarzystwo Ochrony i Promocji Zawodów Ginących (Iłża, pow. radomski, woj. mazowieckie).
Uroczysta gala wręczenia nagród odbędzie się dnia 30 maja 2019 r. o godz. 12.00 na Zamku Królewskim w Warszawie. Tego samego dnia o godz. 18.00 na Dziedzińcu Zamku Królewskiego odbędzie się plenerowy koncert laureatów.
Park dworski w Chwałowicach
Od końca XVIII wieku wśród architektury dworów zapanował neoklasycyzm. Najbardziej popularne dwory, kojarzące się każdemu z „typowym polskim dworkiem”, to takie, które mają portyk dwu- lub cztero-kolumnowy na osi elewacji frontowej z trójkątnym frontonem. Dwory klasycystyczne powstawały do końca XIX wieku. Parterowy „typowy polski dworek” o czterospadowym dachu leży na wzniesieniu, będąc zawsze otoczonym parkiem. Dworek w Chwałowicach znajdował się właśnie na wzniesieniu w zachodniej części podwórza dworskiego. Obok budynku w kierunku zachodnim urządzony był sad o powierzchni około 3ha oraz dworski park. Po owym parku nie ma obecnie śladu a drzewa zostały wykarczowane. Jeszcze kilka lat temu rosło kilkanaście drzew pamiętających okres przedwojenny, co widać na zdjęciach z 2010-2011 roku. Do dnia dzisiejszego pozostały jedynie dwa leciwe dęby w sąsiedztwie suszarni chmielu i strzelnicy sportowej.
Fot. Ł. Smaga 21.11.2010, 29.01.2011, 21.04.2019
Szkoła Rolnicza w Chwałowicach w budowie: sala gimnastyczna
Wątek ten ilustrują zdjęcia z okresu powstania i pierwszych lat funkcjonowania sali gimnastycznej przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach. Sala gimnastyczna został wybudowana i oddana do użytku w 1970 r. Fotografie pochodzą z kolekcji uratowanej przez Pana Jana Czarneckiego.
„Jo do ciebie chce przychodzić” – Józef Myszka
Jo do ciebie chce przychodzić, powidz Maniu, kochos mnie?
A ty do mnie możesz chodzić, ale kochać to nie, nie.
A ty do mnie możesz chodzić, ale kochać to nie, nie.
Jo ci kupie koroliki, powidz Maniu, kochos mnie?
Koroliki wrzuć do rzyki, ale kochać to nie, nie.
Koroliki wrzuć do rzyki, ale kochać to nie, nie.
Jo ci kupie ładne buty, powidz Maniu, kochos mnie?
Ładne buty obuć moge, ale kochać to nie, nie.
Ładne buty obuć moge, ale kochać to nie, nie.
Jo ci kupie bioło suknio, powidz Maniu, kochos mnie?
Biało suknie oblec moge, ale kochać to nie, nie.
Biało suknie oblec moge, ale kochać to nie, nie.
A jak domy na zapowiedź, powidz Maniu, kochos mnie?
Na zapowiedź możemy dać, ale kochać jesce nie.
Na zapowiedź możemy dać, ale kochać jesce nie.
A jak bedzie dziń po ślubie, powidz Maniu, kochos mnie?
Dziń po ślubie to cie lubie i nad szyćko kochom cie.
Dziń po ślubie to cie lubie i nad szyćko kochom cie.
La la la la…
Chwałowice pod koniec XVIII wieku
W latach 1801-1804 pod kierunkiem austriackiego pułkownika Antona von Mayera Heldensfelda (1765-1842) opracowana została szczegółowa mapa Zachodniej Galicji, obejmująca głównie teren południowo-wschodniej Polski. Opracowanie, składające się ze zbioru map w skali 1:172800 zostało opublikowane w 1808 roku.
Z mapy Mayera wynika, że pod koniec XVIII wieku osadnictwo na terenie Chwałowic skoncentrowane było na północ od obecnego strumyka, ówcześnie rzeczki tworzącej dwa duże rozlewiska (jeziora), jedno większe, drugie nieco mniejsze. Wzdłuż cieku wodnego przebiegała droga, przy której (po północnej stronie) znajdowała się większość zabudowy. Odbiegało od niej prostopadle kilka kolejnych traktów, przy których zlokalizowana została mniej liczna zabudowa. Folwark znajdował się na południe od mniejszego jeziora, przy głównym trakcie przebiegającym przez Chwałowice od strony Prędocina do Wójtowskiego Młyna.
Strumyk – pozostałość rzeczki, po której prawnym brzegu, poniżej Chwałowic Górnych, skoncentrowana była zabudowa starych Chwałowic. Fot. Ł. Smaga 29.01.2011
Chwałowice, Iłża, region radomski, świętokrzyski 