Pamięć

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

DSCN1026

Zbliża się pierwszy dzień listopada, który w tradycji chrześcijańskiej wspominanie zmarłych nakazuje. Jak co roku cmentarze staną się arenami rewii mody żałobnej, a groby uginać się będą pod ciężarem jak największych i najliczniejszych zniczy, wieńców i chryzantem. Oby wśród tego wszystkiego wystarczyło czasu na pamięć.

DZ1

Zygmunt Bratek, Kamila Czarnecka, Henryk Kozłowski

DZ2

Bronisław Hankus, Bogusław Stanisławek, Antoni Orczykowski

DZ3

Jan Maziarek, Jan Orczykowski, Adam Mucha

DZ4

Maria Szmit, Kazimierz Szmit, Lidia Hankus, Stanisława Gąsiorowska, Władysława Smaga

Zdjęcia pochodzą głównie z kolekcji uratowanej przez Pana Jana Czarneckiego

Jacenty Sachowicz (1813-1875), słynny konserwator obrazów z Iłży

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Jacenty Sachowicz

Słynny XIX-wieczny konserwator obrazów i kustosz warszawskich muzeów urodził się w Iłży w dniu 20 sierpnia 1813 r. Był synem Józefa Sachowicza i (prawdopodobnie) Katarzyny ze Śliwińskich, starszym bratem miniaturzysty i fotografa Grzegorza. Od najmłodszych lat Jacenty Sachowicz interesował się rysunkiem, w czym utwierdzał go znany malarz Aleksander Kokular (1793-1846). Studia artystyczne odbywał na Oddziale Sztuk Pięknych Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego, m.in. u Antoniego Blanka i Antoniego Brodzińskiego, które następnie kontynuował prywatnie u Blanka. W 1836 r. wyjechał za granicę, gdzie m.in. w Dreźnie w tamtejszej galerii zgłębiał studia malarskie. W 1840 r. powrócił do kraju i zajmował się początkowo pracą twórczą. Był autorem obrazów o tematyce religijnej oraz portretów (m.in. wizerunków Najświętszej Panny Maryi w kościele w Lądzie i Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia w kościele w Szewnej, powiat opatowski). W 1859 r. opracował katalog obrazów galerii Tomasza Zielińskiego w Kielcach. Sachowicz nie widząc szans na większe powodzenie na drodze twórczości artystycznej poświęcił się wyłącznie studiowaniu dzieł dawnych szkół i mistrzów malarstwa, nabywając bogatą wiedzę na temat sposobów rozpoznawania i odnawiania dawnych obrazów. Jego niebanalne umiejętności w rozpoznawaniu dzieł malarskich zostały dostrzeżone przez stołecznych urzędników i powierzono Sachowiczowi obowiązki kustosza muzeów warszawskich, w tym Muzeum Sztuk Pięknych w Warszawie. Funkcję tę pełnił przez 12 lat, a współpracujący z nim Justynian Karnicki nazwał go „pierwszym znawcą i najlepszym restauratorem na ziemi naszej”. Był ponadto delegowany na Wielką Wystawę Światową w Paryżu (1867), a także badał sposób działania galerii w Dreźnie i Berlinie (1869). Sachowicz zajmował się również wyceną zbiorów malarstwa i odznaczył się tym, że odnowił ok. 2,5 tysiąca obrazów, pochodzących z galerii Ogińskich, galerii nieborowskiej Radziwiłłów, kościołów warszawskich, zbiorów galerii berlińskich i wiedeńskich. Jacenty Sachowicz zmarł 15 lutego 1875 r.

Opracowano na podstawie: Kurjer Warszawski z dnia 5 (17) lutego 1875 r., s. 1; Elżbieta Szczawińska, Jacenty Sachowicz, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXIV, 1992; Wikipedia. Fot (autoportret): http://cyfrowe.mnw.art.pl/

20 rocznica śmierci Adama Bednarczyka

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Bednarczyk A2

Bednarczyk A3

Na dzień 11 sierpnia 2019 r. przypadła 20 rocznica śmierci urodzonego w Iłży Adama Bendarczyka, ekonomisty, historyka i regionalisty. W 1971 r. został jednym z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Iłżeckiej i założył Muzeum Ziemi Iłżeckiej, które 5 lat później zostało upaństwowione i przemianowane na Muzeum Regionalne. W kolejnych latach Adam Bednarczyk poszerzał zbiory własnego prywatnego muzeum, zlokalizowanego w jego domu przy ulicy Mostowej 8. Był autorem kilkudziesięciu książek, broszur oraz artykułów na temat Iłży, a także brał udział w kilkunastu audycjach radiowych i materiałach filmowych. Pracował również jako nauczyciel w Szkole Rolniczej w Chwałowicach. W 1992 r. za zaangażowanie społeczne dla Iłży został laureatem międzynarodowej nagrody Polcul. Zmarł w wieku 79 lat i spoczywa w rodzinnym grobie przy wejściu na stary cmentarz parafialny w Iłży. W przyszłym roku przypada 100 rocznica urodzin Adama Bednarczyka, z okazji której warto ogłosić Pana Adama patronem roku 2020 na terenie Gminy Iłża.

Bednarczyk A, Stanislawek B

Bednarczyk A

Fot. z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego

DSC_4604

Fot. Ł. Smaga 28.10.2017

Figura upamiętniająca Powstanie Styczniowe w Chwałowicach?

Published on przez chwalilza1 komentarz

2018.05.27

Fot. Ł. Smaga 27.05.2018

Na Nowej Wsi w Chwałowicach, przy skrzyżowaniu dróg, w sąsiedztwie suszarni chmielu i terenu dawnego folwarku, stoi przydrożna figura. Bez widocznej obecnie inskrypcji, bielona wapnem. Biało-niebieska postać ze złożonymi do modlitwy dłońmi, stoi na masywnym postumencie zakończonym gzymsem i daszkiem, zwrócona w kierunku Chwałowic Górnych. Mijałem ją wielokrotnie. Nie bezrefleksyjnie, lecz jednocześnie bez większej wiedzy na temat jej historii. Historii nie do końca jasnej.

2018.07.29

Fot. Ł. Smaga 29.07.2018

Justyna Górska-Siwiec w opracowaniu pt. „Kapliczki przydrożne w Chwałowicach” [w: S. Zieliński (red.), Wieś Radomska 6, Radom 2001, s. 339], na podstawie przekazów Jana Czarneckiego pisze na jej temat: „Za najstarszy obiekt sakralny we wsi uznawana jest figura Matki Bożej Niepokalanej. Półtorametrowa figura, datowana na XVIII wiek, ustawiona jest na postumencie tej samej wysokości przez ludność miejscową. Wykonana z piaskowca, w chwili obecnej mało czytelna – liczne ukruszenia w rzeźbie, ale i troska miejscowych, przejawiająca się w częstym bieleniu wapnem nie tylko nie pozwalają na ocenienie jej walorów artystycznych, ale również utrudniają odczytanie napisu na postumencie „Na chwałę Panu”. Od tego właśnie napisu mieszkańcy wsi wywodzą jej nazwę: „Na chwałę Panu, chwalmy Pana – Chwałowice””.

2018.10.14 1

Fot. Ł. Smaga 14.10.2018

Łukasz Babula w książce pt. „Kapliczki, figury i krzyże przydrożne Gminy Iłża. Album – przewodnik” [Iłża 2014, s. 30], powołując się na artykuł Justyny Górskiej-Siwiec, również wskazuje, że jest to figura Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej, ale pochodząca z lat 1842-1843, gdyż te daty można odczytać na rewersie trzonu postumentu.

2018.10.14 3

Fot. Ł. Smaga 14.10.2018

Tymczasem w artykule Adama Góreckiego pt. „Krwawy dzień Małogoszcza” [Przewodnik Katolicki 1938, nr 7, s. 104] znaleźć można pochodzące z ok. 1938 roku czarno-białe zdjęcie figury usytuowanej wtedy jeszcze wśród drzew z opisem: „W Chwałowicach pod Iłżą, w miejscu gdzie padła w 1863 r. pod szablami kozaków garstka ludzi Czachowskiego, stoi dziś ta oto figura „Sursum Corda”… (W górę serca!)”.

Chwałowice 1863

Czy jest to pamiątka po Powstaniu Styczniowym, czy starsza sakralna figura? Być może tego już się nie dowiemy.

2019.04.21

Fot. Ł. Smaga 21.04.2019

Sad przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

sad1

sad2

Do lat 70-tych za budynkiem Szkoły Rolniczej, a także na miejscu obecnych bloków mieszkalnych, aż do rzędu robinii akacjowych, znajdował się okazały sad szkolny. Został on wytrzebiony, a w jego miejscu wzniesiono bloki mieszkalne, ogrodzenie, zaś teren za nim zamieniono w pole uprawne. Kilka drzew zachowało się przez pewien czas pomiędzy blokami a ogrodzeniem, w miejscu działek pracowników Szkoły, a także za budynkiem szkolnym. Do dzisiaj pamiętam smak antonówek, malinówek, a przede wszystkim odmiany jabłek Cesarz Wilhelm. Próżno dzisiaj szukać tego smaku.

sad3

sad4

sad5

„W moim mieście wyrąbali sady, z dawien zwane od ich właścicieli mian, w moim mieście wyrąbali sady, jesiennym się dymem snujące, pod śniegiem jak ule w pasiece Sad. Nie pozostały nawet kikuty drzew ani cienie ani trawy, ani pole co resztkę płomieni żarło by wzrosły się, tylko twarze domów twarze, wpatrzone oknami w miejsce gdzie trwa, zupełnie obcy im świat, Sad” [Wojtek Bellon / Wolna Grupa Bukowina]

sad6

sad7

sad8

Fot. z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego

Jan Czarnecki laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga!

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Jan Czarnecki2017

Jan Czarnecki, poeta z Chwałowic został laureatem 44 edycji Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”. Jest to najważniejsza w Polsce nagroda przyznawana za dokonania twórcze, artystyczne, naukowe oraz działalność wspierającą tradycyjną kulturę regionalną. Nagroda ustanowiona została w 1974 r. w Płocku, w gronie twórców czasopisma społeczno-kulturalnego „Barwy” i od początku miała rangę wyróżnienia ogólnopolskiego. Obecnie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest organizatorem i fundatorem przyznawanych wyróżnień. Realizację konkursu w imieniu Ministra prowadzi Instytut Muzyki i Tańca we współpracy z Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu oraz Fundacją „Cepelia” Polska Sztuka i Rękodzieło.

Nagroda

W dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu Komisji Nagrody dokonano wyboru następujących laureatów tegorocznej edycji:

Kategoria I (dla twórców z dziedziny plastyki i folkloru muzyczno-tanecznego): Anna Andruszkiewicz (śpiewaczka solistka; Wiżajny, pow. suwalski, Suwalszczyzna, woj. podlaskie), Marianna Bączek (śpiewaczka kurpiowska, członkini grup śpiewaczych „Bandysionek”, „Carniaków”; Bandysie, pow. ostrołęcki, Kurpie, woj. mazowieckie), Czesław Węglarz (muzyk i budowniczy instrumentów (dudy, gajdy, skrzypce, basy i pasterskie), popularyzator folkloru Beskidu Żywieckiego; Cisiec, Węgierska Górka, pow. żywiecki, woj. śląskie), Wiesława i Marian Łobozowie (wytwórcy żywieckich zabawek ludowych; Pewel Wielka, pow. żywiecki, woj. śląskie), Lilia Sola (artystka w dziedzinie plastyki (wycinanki, pająki, bukiety), poetka i popularyzatorka twórczości ludowej; Puławy, woj. lubelskie), Andrzej Wojtczak (rzeźbiarz, współorganizator kutnowskiego ośrodka rzeźbiarskiego; Kutno, woj. łódzkie). Kategoria II (dla twórców za pisarstwo ludowe): Jan Czarnecki (poeta ludowy, Chwałowice k. Iłży, pow. radomski, woj. mazowieckie). Kategoria III (dla kapel ludowych): Kapela Zastawnych (Brzostek, pow. dębicki, woj. podkarpackie). Kategoria IV (dla zespołów folklorystycznych): Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera” (Legnica, woj. dolnośląskie), Zespół Śpiewaczy „Sielanki” (Sielec, pow. chełmski, woj. lubelskie). Kategoria V (dla badaczy, naukowców, popularyzatorów i animatorów): Elżbieta Krzyżaniak-Miller i Agata Skrukwa (badaczki i autorki opracowań spuścizny rękopiśmiennej i biografii Oskara Kolberga w Redakcji Dzieł Wszystkich i Instytucie O. Kolberga w Poznaniu, popularyzatorki wiedzy o jego dorobku i kulturze ludowej (Poznań). Nagroda honorowa: Towarzystwo Bambrów Poznańskich (Poznań), Towarzystwo Ochrony i Promocji Zawodów Ginących (Iłża, pow. radomski, woj. mazowieckie).

Uroczysta gala wręczenia nagród odbędzie się dnia 30 maja 2019 r. o godz. 12.00 na Zamku Królewskim w Warszawie. Tego samego dnia o godz. 18.00 na Dziedzińcu Zamku Królewskiego odbędzie się plenerowy koncert laureatów.

Park dworski w Chwałowicach

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

park1

Od końca XVIII wieku wśród architektury dworów zapanował neoklasycyzm. Najbardziej popularne dwory, kojarzące się każdemu z „typowym polskim dworkiem”, to takie, które mają portyk dwu- lub cztero-kolumnowy na osi elewacji frontowej z trójkątnym frontonem. Dwory klasycystyczne powstawały do końca XIX wieku. Parterowy „typowy polski dworek” o czterospadowym dachu leży na wzniesieniu, będąc zawsze otoczonym parkiem. Dworek w Chwałowicach znajdował się właśnie na wzniesieniu w zachodniej części podwórza dworskiego. Obok budynku w kierunku zachodnim urządzony był sad o powierzchni około 3ha oraz dworski park. Po owym parku nie ma obecnie śladu a drzewa zostały wykarczowane. Jeszcze kilka lat temu rosło kilkanaście drzew pamiętających okres przedwojenny, co widać na zdjęciach z 2010-2011 roku. Do dnia dzisiejszego pozostały jedynie dwa leciwe dęby w sąsiedztwie suszarni chmielu i strzelnicy sportowej.

park2

park3

park4

park5

park6

Fot. Ł. Smaga 21.11.2010, 29.01.2011, 21.04.2019