Tag: topografia

Topografia Chwałowic (cz. 4): Chwałowice Górne

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Chwałowice Górne od strony zachodniej, Choin i Dulnika. Fot. Ł. Smaga 06.02.2018 

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego zawartymi w Rejestrze Terytorialnym, Chwałowice jako miejscowość podstawowa posiada identyfikator (0622581). Chwałowice Górne, wyodrębniane w opracowaniach kartograficznych traktowane są jako jednostka podstawowa Chwałowice (0622581). Składa się ponadto z 5 części: 1. Chwałowice Dolne (0622606), 2. Nowa Wieś (0622629), 3. Podjedlanka (0622641), 4. Podole (0622598), 5. Opocznie (0622635).

Droga z Nowej Wsi do Chwałowic Górnych. Fot. Ł. Smaga 04.09.2016 

Chwałowice Górne w związku z powyższym to najstarsza część obecnej miejscowości. Usytuowane są na wzniesieniu (ok. 200 m.n.p.m.), we wschodniej części Wzgórz Chwałowickich. Określenie „Górne” tej części wsi wskazuje na to, że nie jest to pierwotna część Chwałowic. Stare Chwałowice, po których nie pozostały już żadne zabudowania ani inne pozostałości, znajdowały się bezpośrednio nad Strumykiem biegnącym na południe od Chwałowic Górnych. Wzdłuż niego biegł prawdopodobnie również trakt. Ślady Starych Chwałowic kryją tereny uprawne nad strumykiem, po stronie jego północnego brzegu, gdzie odnajdywane były, a może i są, dowody na istnienie w tym miejscu osadnictwa w postaci monet, medalików i innych przedmiotów użytku domowego.

Strumyk. Fot. Ł. Smaga 29.01.2011 

Strumyk stanowi współcześnie naturalną południową granicę pomiędzy Chwałowicami Górnymi a Nową Wsią. Źródło Strumyka znajduje się na terenie osady Prędocin-Kolonia, w sąsiedztwie drewnianego dworu Herniczków, późniejszego PGR-u. Następnie przecina szosę Iłża-Lipsko i biegnie w kierunku północno-wschodnim przez Torfiska, podmokłe tereny, na których wydobywany był po wojnie torf. Prawy dopływ Strumyka biegnie aż od cieku wodnego Pasztówka przebiegającego od Pasztowej Woli, przez Małomierzyce i wpadającego do Iłżanki.

Torfiska. Fot. Ł. Smaga 24.06.2011

Chwałowice Górne od strony Topiela. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017 

Na wschód od Chwałowic Górnych znajduje się szosa Iłża-Małomierzyce, a za nią Choiny i Dulnik. Od strony zachodniej rozciągają się natomiast lasy Nadleśnictwa Małomierzyce, w tym tereny bagienne pod nazwą Topiel. Przez centralną część Chwałowic Górnych przebiega droga łącząca Nową Wieś z Chwałowicami Dolnymi, tworząc skrzyżowanie z drogą przebiegającą przez Chwałowice Górne. W tym miejscu znajduje się również remiza strażacka, która powstała w 1969 roku oraz sklep.

Sklep. Fot. Ł. Smaga 21.11.2010

Remiza. Fot. Ł. Smaga 29.01.2011

Topografia Chwałowic (cz. 3): Opocznie, Chwałowice Dolne

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Opocznie, a po prawej od drzew Rzedziak. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017

Na północ od Podjedlanki (0622641) granica Chwałowic przebiega wzdłuż Iłżanki. Obecnie zalesiony obszar, zaś dawniej zapewne rozlewisko Iłżanki po prawej stronie od jej brzegu, nosi nazwę Ostrowiec. Teren ten sięga do mostu Radzimowskiego, zwanego też mostem Matacza, których nazwa pochodzi od nazwisk właścicieli młyna wodnego i stawów znajdujących się za Iłżanką, na obszarze Wesołówki (0623505), wchodzącej w skład wsi Jedlanka Stara (0623480).

Most Radzimowskiego. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017

Górka. Fot. Ł. Smaga 29.07.2017 

Dalej na północ położony jest na wzniesieniu obszar uprawny zwany Górką, graniczący od północy z Iłżanką, zaś od strony północno-wschodniej z lasem byłego Nadleśnictwa Małomierzyce. Między Iłżanką a lasem zlokalizowane są Łąki Antoniowskie, zaś za lasem wieś Małomierzyce (0622888) i jej najbardziej na zachód wysunięta część – Zalaski (0622919).

Skrzyżowanie przy kaplicy – Chwałowice Dolne. Fot. Ł. Smaga 19.02.2017 

Na południe od Górki położona jest część wsi Chwałowice zwana Opoczniem (0622635). Natomiast na południe o zabudowań Opocznia znajdują się łąki o nazwie Rzedziak. Droga przebiegająca przez Podjedlankę i prowadząca do Opocznia zbiegają się z szosą z Iłży do Małomierzyc, która krzyżuje się z innymi drogami przy powstałej na początku lat 90-tych kaplicy, skręcając w lewo. W sąsiedztwie skrzyżowania istniała dawniej karczma, prawdopodobnie do XIX wieku.

Droga między Chwałowicami Dolnymi a Małomierzycami. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017 

Po prawej stronie, od strony południowej, znajduje się boisko i budynek byłej Szkoły Podstawowej w Chwałowicach. Prosto, czyli na wschód biegnie droga wzdłuż której zlokalizowane zostały zabudowania Chwałowic Dolnych (0622606), które od strony południowo-wschodniej graniczą z osadą Lipie (0622977), należącą do iłżeckiego obszaru wiejskiego.

Budynek Szkoły Podstawowej. Fot. Ł. Smaga 19.02.2017

Topografia Chwałowic (cz. 1): Nowa Wieś

Published on przez chwalilzaDodaj komentarz

Nowa Wieś od strony Chwałowic Górnych. Fot. Ł. Smaga 21.11.2010 

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego zawartymi w Rejestrze Terytorialnym, Chwałowice jako miejscowość podstawowa posiada identyfikator (0622581) i składa się z 5 części: 1. Chwałowice Dolne (0622606), 2. Nowa Wieś (0622629), 3. Podjedlanka (0622641), 4. Podole (0622598), 5. Opocznie (0622635). Wśród wymienionych części brakuje Chwałowic Górnych (wyodrębnianych jednak na opracowaniach kartograficznych), które są traktowane jako jednostka podstawowa Chwałowice (0622581), w związku z czym pomijane są jako część miejscowości. Do części Chwałowic, według przytoczonych danych, nie jest natomiast zaliczana osada Lipie (0622977), która nie jest także częścią Małomierzyc.

Nowa Wieś od strony Czarnego Pola. Fot. Ł. Smaga 03.06.2012

Jak słusznie zauważa Jan B. Orczykowski, zabudowania poszczególnych części wsi ułożone są w liniach prostych ze wschodu na zachód. Są to typowe „jednoulicówki” zabudowywane głównie od strony północnej, przy czym układ ten szczególnie w ostatnim czasie ulega zaburzeniu. Wyjątkiem jest Szkoła Rolnicza, stanowiąca ogrodzoną enklawę u zbiegu szosy z Iłży w stronę Małomierzyc i krzyżującej się z nią drogi w kierunku Prędocina. Od strony południowo-wschodniej okalają ją pola uprawne wydzielone szpalerem robinii akacjowych i prostopadłym do nich rzędem drzew mieszanych. W 1921 r. Sejmik Iłżecki podjął uchwałę o przystąpieniu do budowy obiektów szkolnych, a następnie z majątku państwowego Chwałowice wydzielono 60 mórg ziemi na potrzeby inwestycji. W 1922 r. powstała cegielnia produkująca materiał na budowę gmachu szkolnego, budynku mieszkalnego dla nauczycieli i budynku gospodarczego, które zostały wykonane do 1928 r., tworząc zwarty kompleks, rozbudowany po wojnie o kolejne budynki gospodarskie, salę gimnastyczną, internat, boiska i cztery bloki mieszkalne. Wzniesiona została również w sąsiedztwie pozostałości zabudowań dworskich, suszarnia chmielu oraz urządzono strzelnicę sportową.

Szkoła Rolnicza. Fot. Ł. Smaga 30.10.2010

Szkoła Rolnicza od strony Chwałowskiej Strugi. Fot. Ł. Smaga 26.10.2012 

Nowa Wieś, jako południowa część Chwałowic, jak sama nazwa wskazuje, jest najmłodszą częścią wsi, która powstała w wyniku parcelacji majątku folwarcznego. W ramach reformy rolnej ziemie otrzymali pracownicy folwarku i małorolni rolnicy. W skład Nowej Wsi weszły nieistniejące obecnie pozostałości zabudowań dworskich (dworek, czworaki, budynek gospodarski), a także Szkoła Rolnicza i związane z nią zabudowania zlokalizowane w północno-zachodniej części Nowej Wsi. Na niektórych mapach jako odrębna część Nowej Wsi wskazywane jest również Nadleśnictwo Małomierzyce, jako siedziba tej jednostki. Budynek byłego Nadleśnictwa znajduje się w południowo-wschodniej części Nowej Wsi, zaś po przeciwnej stronie drogi ruiny cegielni.

Struga. Fot. Ł. Smaga 30.03.2014

Nowa Wieś od strony Strugi Fot. Ł. Smaga 08.07.2017 

Nowa Wieś od południa graniczy z Piłatką (0623238), w tym jej częścią zwaną Lubianką (0623244). Pomiędzy wsiami przebiega ciek wodny o nazwie Struga. Jest to prawy dopływ Iłżanki, który swe źródło ma na terenie sadów zlokalizowanych w trójkącie pomiędzy Lubianką, szosą lipską (Iłża-Lipsko) i drogą przebiegającą przez Nową Wieś do skrzyżowania z szosą lipską. Pomiędzy Strugą a Piłatką, w tym Lubianką, rozciąga się obszar uprawny nazywany Czarnym Polem.

Czarne Pole i Piłatka do strony Szkoły Rolniczej. Fot. Ł. Smaga 19.05.2013 

Grunty od strony południowej i zachodniej od Strugi, od wysokości Szkoły Rolniczej, wchodzą w skład Miasta Iłży (0973375), której część na końcowym odcinku ulicy Staromiejskiej określana jest mianem Chwałowskiej Strugi (0973470). Droga zaś biegnąca z Iłży w kierunku Chwałowic nazywana bywa niekiedy Chwałowskim Traktem. Według Jana B. Orczykowskiego Struga w obecnym kształcie powstała w wyniku przypadających na przełom XIX i XX wieku prac odwadniających. Wcześniej od strony Iłży i Czarnego Pola, na przedpolach Piłatki znajdowało się ponoć duże lustro wodne – jezioro.