folwark – Chwałowice, Iłża, region radomski, świętokrzyski

W latach 1868-1869 własność folwarku w Chwałowicach przeszła na rzecz carskiego generała – majora Ulricha. Nabył on ten majątek wraz z podradomskim folwarkiem Mariackie, który położony był w obecnych granicach administracyjnych miasta Radomia (obręb Mariackie). Pochodzące ze zbiorów Archiwum Państwowego w Radomiu mapy przedstawiają granice generalskich majątków. Mapa folwarku Chwałowice wskazuje na to, że jego ziemie położone były na terenie obecnej Nowej Wsi. Północno-wschodnia granica przebiegała częściowo wzdłuż strumyka, z którym połączony był staw znajdujący się w sąsiedztwie zabudowań folwarcznych. Od północnego zachodu majątek folwarku obejmował Dulnik i Dworskie Łąki sięgając aż do Wójtowskiego Młyna. Południowo-zachodnia granica oddzielała od Iłży grunty obecnie należące do Szkoły Rolniczej, a następnie położone między drogą przebiegającą przez Nową Wieś a Strugą. Od południowego wschodu chwałowicki folwark graniczył z majątkiem prędockim.

ZDP sukcesje Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu, sygn.19974 k. 180

Skany map pochodzą ze zbiorów Archiwum Państwowego w Radomiu

W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego dzierżawcą folwarku w Chwałowicach był oficer pruski Dąbrowski, który czynnie uczestniczył w przygotowaniu powstania na terenie województwa sandomierskiego. Klęska zrywu powstańczego zbiegła się z poprawą sytuacji chłopów i uszczupleniem własności folwarcznej. W numerze 53 czasopisma „Słowo” z dnia 08.03.1887 r. ukazała się informacja, że na jarmarku końskim w Skaryszewie reprezentowani byli właściciele prywatnych stajni obywatelskich, w tym Dąbrowski z Chwałowic. Wskazywać to może na to, że udział w powstaniu styczniowym nie doprowadził do całkowitej utraty majątku, a jedynie pozbawieniem praw do majątku folwarcznego. Z kolei w numerze 43 czasopisma „Kurjer Warszawski” z dnia 12.02.1890 r. opublikowany został nekrolog Emila Dąbrowskiego o następującej treści: „Ś.p. Emil Dąbrowski, obywatel ziemski, zmarł w Chwałowicach, powiecie iłżeckim, po długiej i ciężkiej chorobie, dnia 20 stycznia 1890 r., opatrzony św. sakramentami. Zacny, prawy, uczciwy, najlepszy mąż i ojciec, pozostawił żal rodziny i przyjaciół. Cześć jego pamięci.”. Wiele wskazuje na to, że zlepek powyższych informacji dotyczy tej samej osoby. Emil Dąbrowski, były oficer pruski, uczestnik powstania styczniowego, szanowany obywatel ziemski, mieszkaniec Chwałowic.