Tag: Chwałowice

Pierwsze zapisy na temat wsi Chwałowice pochodzą z 1372 roku. Używana wówczas była łacińska nazwa miejscowości „de Falovicze” lub „Phalowycze”. Chwałowice wraz z innymi okolicznymi wsiami tworzyły tzw. Klucz Iłżecki i były własnością biskupów krakowskich. Miejscowość miała wówczas 9 łanów kmiecych i folwark rycerski. Dziesięcinę zaś w wysokości do 9 grzywien, pobierał pleban z Iłży. W imieniu biskupa zarząd wsią sprawował wyznaczony zarządca wyodrębnionego majątku – folwarku. W jego granicach położone były ziemie (o powierzchni nawet do 200 ha) tworzące obecnie Nową Wieś do granic Prędocina, tereny należące do Szkoły Rolniczej aż po Iłżankę oraz tzw. „dworskie łąki”. Zabudowania folwarczne, w tym dworek, stajnie, obora, stodoły, spichlerz, a nawet browar, znajdowały się na wzgórzu pomiędzy drogą do Prędocina a strumykiem przy skrzyżowaniu z drogą od Chwałowic Górnych. Pozostałą część wsi, poza granicami folwarku, zajmowały gospodarstwa włościan wykonujących pracę pańszczyźnianą na rzecz duchownych.

Na mocy konstytucji uchwalonej w dniu 17.07.1789 r. przez Sejm Wielki majątek biskupi, w tym Chwałowice, przejął Skarb Państwa. Dobra rządowe Chwałowice obejmujące oprócz folwarku chwałowickiego również wieś Chwałowice, wieś Małomierzyce oraz kolonię Antoniów wchodziły w skład Ekonomii Iłżeckiej. Majątek od chwili jego upaństwowienia, przez okres zaborów do końca lat 60-tych XIX wieku był wydzierżawiany i zarządzany przez kolejnych dzierżawców wywodzących się ze szlachty, pełniący jednocześnie funkcję wójta. W połowie XIX wieku doszło do akcji kolonizacyjnej, na mocy której grunty użytkowane przez włościan zostały zamienione na nowe, regularnej wielkości osady odpowiadające obecnemu rozplanowaniu wsi. Na planie Ekonomii Iłżeckiej z 1853 roku wieś składa się z czterech części z uporządkowaną zabudową i nazwami, które przetrwały do dziś. W owym czasie wyznaczono też tzw. wspólnoty gruntowe przydatne całej społeczności wsi – działkę szkolną (na budowę szkoły) położoną na końcu Chwałowic Dolnych, działkę kowalską (dla kowala) i działkę karczemną – obie na początku Chwałowic Dolnych, przy drodze do Małomierzyc. Na w/w planie jest we wsi karczma, kuźnia, dwa wiatraki, folwark, a w nim browar. W drugiej połowie XIX wieku wieś posiadała ziemi dworskiej 350 mórg, ziemi włościańskiej 1195 mórg, 47 domów i 408 mieszkańców.

W marcu 1864 roku ukaz carski o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim spowodował, że chłopi w Chwałowicach stali się właścicielami ziemi, którą do tej pory uprawiali. Wieś otrzymywała własny samorząd gminny i wójta obieranego z lokalnej społeczności. W 1868 roku na mocy ukazu carskiego ziemie dotychczasowego folwarku zostały nadane na własność generałowi majorowi Urlichowi za zasługi m.in. w tłumieniu powstania styczniowego. Po jego śmierci, aż do 1918 roku własność dóbr należała do jego córki Eleonory Horn. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości majątek rosyjskiej rodziny został upaństwowiony. Część została oddana w zarząd Nadleśnictwa Małomierzyce z siedzibą w Chwałowicach, a na pozostałej części została utworzona ferma rolnicza przekazana w dzierżawę sejmikowi iłżeckiemu, który następnie na wydzielonym obszarze wybudował Szkołę Rolniczą z zapleczem gospodarczym. Po likwidacji fermy rolniczej teren dawnego folwarku wraz z dworkiem, czworakami i zabudowaniami gospodarskimi trafił w dzierżawę Zygmunta Zaleskiego, zwanego potocznie „dziedzicem”, trwającą aż do schyłku II wojny światowej. W czasie II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej wieś nie doznała żadnych zniszczeń. We wsi rozlokowani byli Niemcy, a w Nadleśnictwie stacjonował sztab niemieckiej dywizji.

W 1944 roku ustawą o reformie rolnej zlikwidowano dwór w Chwałowicach. Ziemię otrzymali pracownicy folwarku oraz małorolni rolnicy i w ten sposób powstała Nowa Wieś. W 1954 roku wprowadzono nowy podział administracyjny, według którego najmniejszą jednostką podziału stały się gromady. Wtedy utworzono Gromadę Chwałowice, do której należały wsie: Chwałowice, Małomierzyce i Lasy Państwowe Małomierzyce, a w latach 1959-1962 też Jedlanka Stara i Nowa oraz Malenie. W latach 1954-1969 w byłym budynku dworskim mieściła się Gromadzka Rada Narodowa oraz urząd pocztowy. Z dniem 01.01.1969 r. zlikwidowano Gromadę Chwałowice, a wieś włączono w skład Gromady Pasztowa Wola. Począwszy od lat pięćdziesiątych nastąpiło wiele pozytywnych zmian w wyglądzie Chwałowic oraz życiu mieszkańców. W latach 1953-1954 wieś została zelektryfikowana, działała Biblioteka Gromadzka, Urząd Pocztowy, Klub „Ruch”, a w 1964 roku GS z Iłży wybudował we wsi przestronny sklep. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych wybudowano asfaltową drogę z Iłży przez Chwałowice do Małomierzyc i wkrótce PKS otworzył regularne połączenia autobusowe z Radomiem i Starachowicami. Od lat sześćdziesiątych XX wieku sukcesywnie rozbierano niszczejące i zbędne budynki dworskie. Najpierw czworaki, w latach siedemdziesiątych dworek, a w pierwszych latach XXI wieku – kamienną oborę. Do dziś pozostał tylko murowany budynek, w którym był spichlerz, a następnie suszarnia chmielu. Dyrekcja Szkoły Rolniczej urządziła w nim Muzeum Techniki Rolniczej.

Chwałowice obecnie składają się z: Chwałowic Dolnych, Chwałowic Górnych, Podjedlanki, Opocznia i Nowej Wsi. Administracyjnie Chwałowice należą do województwa mazowieckiego, powiatu radomskiego oraz do gminy Iłża. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku liczba ludności we wsi Chwałowice to 487 osób z czego 50,1% mieszkańców stanowią kobiety, a 49,9% ludności to mężczyźni. Miejscowość zamieszkuje 3,5% mieszkańców gminy. Identyfikator miejscowości Chwałowice w systemie SIMC to 0622581, a współrzędne GPS wsi Chwałowice to (21.309444, 51.178611).

Na osiedlu mieszkaniowym w sąsiedztwie byłej Szkoły Rolniczej w Chwałowicach pojawiła się suka rasy zbliżonej do owczarka belgijskiego. Leciwa i ułożona. Być może ktoś jej szuka…

Przed kaplicą w Chwałowicach władze gminne ustawiły dwie konstrukcje stalowe, na których zamieszczone zostały cztery tablice informacyjne zawierające opis historii miejscowości. Poszczególne teksty dotyczą historii wsi w ogólności, a także podstawowych wiadomości na temat: szkół rolniczej i podstawowej, kościoła, remizy strażackiej, pomnika upamiętniającego brawurową akcję Batalionów Chłopskich na terenie Nadleśnictwa, a także nieistniejącego już dworku, w którym mieszkały osoby zarządzające pofolwarcznym majątkiem państwowym. Do postawienia tablic przyczyniła się Anna Mazur będąca Sołtysem Chwałowic.

Oburzający obrót przybrała sprawa zawiadomienia, że na terenie Zespołu Szkół i Placówek w Chwałowicach doszło do nielegalnej, bez wymaganego pozwolenia Burmistrza Iłży, wycinki drzew, w tym 4 co najmniej 70-letnich topoli o obwodzie pnia na wysokości 130 cm ponad 300 cm oraz 2 co najmniej 70-letnich lip o obwodzie pnia na wysokości 130 cm ponad 200 cm. Sprawa została przez burmistrza umorzona, gdyż ustalił… że wspomniane wyżej drzewa, które widać na załączonych fotografiach, nie rosły na miejscu prowadzenia inwestycji.

Fot. z dnia 13.10.2019

Fot. z dnia 13.10.2019

We wrześniu 2023 roku – podczas budowy mini obserwatorium wyciętych zostało co najmniej 6 drzew, w tym: 4 ponad 70-letnie topole, 2 ponad 70-letnie lipy oraz 1 młodsza czereśnia, co potwierdza załączona dokumentacja zdjęciowa (1 – czereśnia, 2,3,4,5 – topole, 6,7 – lipy).

Fot. z dnia 22.03.2020

Fot. z dnia 20.03.2020

Ale od początku. W odpowiedzi na wniosek z dnia 05.10.2023 r. o udzielenie informacji publicznej o wszystkich decyzjach wydanych w latach 2020, 2021, 2022 i 2023 zezwalających na wycinkę drzew lub krzewów – wydanych na rzecz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Chwałowicach lub Zespołu Szkół i Placówek w Chwałowicach, udostępniona została tylko decyzja z dnia 30.01.2023 r. w przedmiocie zezwolenia na wycinkę 4 drzew na działce nr 588/4 w postaci 3 świerków i jednej topoli osika. Na wniosek inwestora Burmistrz Iłży wydał zezwolenie naliczając opłaty za wycinkę 3 świerków o obwodzie pni od 90 do 95 cm i topoli o obwodzie 290 cm w łącznej wysokości 11.350,00 zł (jedenaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt złotych). Z otrzymanej odpowiedzi wynika, że żadne inne zezwolenie nie zostało wydane.

Fot. z dnia 01.11.2020

Fot. z dnia 20.03.2021

W związku z zawiadomieniem z dnia 20.11.2023 r. z załączonymi fotografiami, burmistrz wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnej wycinki drzew. W dniu 17.01.2024 r. podczas zarządzonych przez burmistrza oględzin była dyrektorka Zespołu Szkół i Placówek w Chwałowicach oświadczyła, że: „Przedmiotowe drzewa, które zostały wskazane w piśmie z dnia 20.11.2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną nie rosły w miejscu gdzie była prowadzona inwestycja. Za ogrodzeniem rosły krzaki (trudno określić gatunek). W miejscu za obserwatorium nie rosły żadne drzewa powyżej 50 cm w obwodzie dlatego ostatecznie to miejsce wskazano do realizacji inwestycji. (…) Na wskazanym terenie za obserwatorium nie ma żadnych oznak, śladów, że mogły tam rosnąć drzewa, które zostały opisane w piśmie – zawiadomieniu (…). Jedynym drzewem, które zostało uprzątnięte jako wiatrołom, była to topola osika, została natychmiast uprzątnięta, bo stwarzała zagrożenie dla uczestników terenu tj. przebywająca młodzież i dzieci niepełnosprawne.”. Krzaki o trudnym do określenia gatunku i wiatrołom widać na załączonych fotografiach…

Fot. z dnia 08.10.2021

Fot. z dnia 08.10.2021

Decyzją z dnia 28.02.2024 r. burmistrz umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Przeprowadził oględziny, oparł się na oświadczeniach przedstawiciela zainteresowanego w umorzeniu postępowania podmiotu oraz oparł się na niewiele wnoszącej do sprawy opinii biegłego, który nie był w stanie ustalić obwodu i gatunku drzew widocznych na załączonych fotografiach.

Fot. z dnia 20.11.2021

Fot. z dnia 11.02.2023

Pomimo, że zawiadamiający deklarował gotowość udziału w postępowaniu w charakterze świadka, jako osoba mająca wiedzę na temat wyciętych drzew, nie został przez organ powołany na świadka. Na burmistrzu, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ciąży obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu prowadzonym z urzędu. Wbrew jasnej informacji o wiedzy danej osoby na temat przedmiotu postępowania zaniechał jednak skorzystania z tej możliwości.

Fot. z dnia 01.04.2023

Bez dążenia do faktycznego wyjaśnienia sprawy organ ustalił w swojej decyzji m.in. że: „nie jest możliwe jednoznaczne określenie, czy wskazane na zdjęciach drzewa rosły tam, ponieważ brak jakichkolwiek punktów odniesień”; „warunki atmosferyczne mogły przyczynić się do wywrotów i złamań lub innych zdarzeń losowych”; „na dzień dzisiejszy trudno jest ustalić, że takie drzewa rosły na wskazanym terenie”; „W miejscu budowy obserwatorium nie rosły bowiem drzewa objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia stąd też decyzja o budowie w tym miejscu.”.

Fot. z dnia 13.05.2023

Każdy na podstawie własnego doświadczenia i zasad logicznego rozumowania, analizując załączone fotografie, może wyrazić swoje zdanie na temat „trudności” w ocenie czy drzewa rosły na wskazanym terenie, a także na ile prawdopodobne jest, aby warunki atmosferyczne spowodowały wywroty i złamania akurat sześciu rosnących obok siebie drzew bezpośrednio na wysokości obserwatorium, przy nienaruszonym pozostałym drzewostanie.

Fot. z dnia 23.09.2023

Według burmistrza: „W toku postępowania administracyjnego, co ma miejsce w niniejszej sprawie, nie dało się jednoznacznie stwierdzić, że dane drzewa rosły na danym terenie w konkretnym miejscu, a w konsekwencji nie dało się ustalić jednoznacznie obwodu ich pni, to nie jest możliwe również wymierzenie kary pieniężnej z tytułu usunięcia przedmiotowych drzew. Ustalenie obwodu pnia w cm ma kluczowe znaczenie , a skoro nie dało się go ustalić postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.”. Tyle tylko, że ustawodawca przewidział niecne zamiary sprawcy nielegalnej wycinki dążącego do ukrycia dowodów swego czynu, albowiem zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody: jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%…

Fot. z dnia 23.09.2023

Aby jednak to ustalić niezbędne jest rzeczywiste dążenie do wyjaśnienia sprawy, a nie pozorowanie podejmowanych czynności i rezygnowanie z dowodów mogących przyczynić się do odtworzenia faktycznego przebiegu zdarzeń.

Fot. z dnia 23.09.2023