Święta

Dziewczynka siedząca na drewnianym krześle przy skromnym stole pokrytym białym obrusem. Na blacie stoi pusta miseczka, a za nią odłożony zegarek, zapewne przez jej ojca lub dziadka. Jest coś magicznego w tym zdjęciu. Zamyślona buzia, chusteczka w rączce i spojrzenie. Niby na choinkę ozdobioną dawnymi bombkami, włosami anielskimi i sztucznym śniegiem z waty, a w rzeczywistości w kierunku niewidocznego na fotografii okna, przez które wpadają promienie zimowego słońca. Rysującego białe plamy na obrusie, miseczce i krześle oraz odbijające się w smutnych oczach dziecka. Zastygnięta w kilku sekundach zaduma, wręcz dorosła powaga, oświetlona dającym nadzieję blaskiem i odwzajemnionym spojrzeniem.

Nieprzypadkowo to zdjęcie znalazło się w albumie pt. „Fotografie wybrane. Kółko fotograficzne przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach. Z kolekcji ocalonej przez Jana Czarneckiego”, wydanym w mijającym roku z okazji 95 urodzin poety, radiestety i emerytowanego nauczyciela.

Niech zbliżające się Święta pozwolą zatrzymać się, oddać refleksji i przyniosą nadzieję na dobre jutro. W atmosferze przemawiającej z tego niegdysiejszego zdjęcia. Spokojnych i radosnych Świąt Bożego Narodzenia.

Jadwiga Fura (1938-2025)

W wieku 87 lat zmarła Jadwiga Fura… Cudowna „Pani Jadzia” dla dzieciaków z rocznika 1977, które w latach 1984-87 chodziły do klas I-III w Szkole Podstawowej w Chwałowicach. Zapewne nie tylko dla nich pierwsza nauczycielka i opiekunka, wprowadzająca w zupełnie nowy świat szkolny, czyniąc go atrakcyjnym. Ciepła, oddana, niezastąpiona. Zapamiętana po dziś dzień. Pani Jadwiga pochodziła z Grabowca, pracę w chwałowickiej szkole rozpoczęła w roku 1958, mieszkając początkowo „na stancji”, a zakończyła w 1991, zapuszczając korzenie w tej wiosce. Kiedy wspomniany rocznik uczniów był na ostatniej prostej przed opuszczeniem murów nieistniejącej już placówki. Pochowana na iłżeckim cmentarzu niech spoczywa w pokoju.

Fot. pow. z kolekcji ocalonej przez Jana Czarneckiego

„Choinka” 1987

Zima w roku 1987/88 była wyjątkowo ciepła, kontrastując szczególnie z poprzedzającą ją zimową aurą, kiedy to w styczniu 1987 roku temperatura osiągnęła ponad -34°C. To też czas historycznej próby zdobycia szczytu K2 przez Polaków (Andrzej Zawada, Leszek Cichy, Krzysztof Wielicki, Maciej Berbeka). Na narciarskich stokach dominowali Pirmin Zurbriggen, Alberto Tomba i Michela Figini, a polska reprezentacja piłkarska pod wodzą Wojciecha Łazarka w kiepskim stylu odpadła w eliminacjach do Euro’88, przegrywając rywalizację nie tylko z Holandią Gullita, Rijkarda i Van Bastena, która została mistrzem Europy, ale i Grecją oraz Węgrami, wyprzedzając tylko Cypr. Był to również czas „choinek” pracowniczych, podczas których dzieci pracowników zakładu pracy mogli liczyć na zabawę, poczęstunek (herbata, bułka z masłem i szynką, ciasto), spotkanie z Mikołajem i prezenty. A wśród nich pomarańcze, delicje, wafelki, sezamki i inne przysmaki. Niektóre dzieci przychodziły w przebraniach, pojawiali się więc: Zorro, pirat, ułan, Indianin, kot, krakowianki itp. Tak też było w 1987 roku w Szkole Rolniczej w Chwałowicach, a odbyta tam „choinka” została uwieczniona na kliszach pochodzących z kolekcji ocalonej przez Jana Czarneckiego.

Tablica upamiętniająca ofiary hitlerowskiego terroru

W niedzielę 27 lipca 2025 r. po mszy w kaplicy celebrowanej o godzinie 10 odsłonięta została pamiątkowa tablica poświęcona mieszkańcom Chwałowic, którzy stracili życie podczas II wojny światowej. To inicjatywa pochodzącego z Chwałowic Stefana Orczykowskiego, autora książki pt. „Nie pozwolę zapomnieć. Umarli bohaterowie są wśród nas dopóty, dopóki o nich pamiętamy”, brata poety Jana Orczykowskiego, który napisał też monografię pt. „Chwałowice na Przedgórzu Iłżeckim”. Na tablicy umieszczonej na ścianie kościoła wygrawerowane zostały imiona, nazwiska, wiek oraz okoliczności śmierci osób związanych z Chwałowicami.

Publikacje na temat Chwałowic

1932

S. F., Szkoła Rolnicza Męska w Chwałowicach pow. iłżecki, woj. kieleckie, „Przysposobienie Rolnicze” 1932, nr 17.

1935

I. Sieczka, S. Targowski, Szkoła Rolnicza im. 11 Listopada w Chwałowicach, „Głos Młodej Wsi” 1935, nr 7-8.

1939

„Chwałowiak”, miesięcznik – gazetka szkolna

1958

Z. Marzec, Rozkaz bojowy nr 92, „Nowa Wieś” 1958, nr 34.

1967

A. Bochniak, O zapomnianym dyrektorze, „Zielony Sztandar” 1967, nr 34.

1977

Z. Bratek, Rys monograficzny. 50-lecie Szkoły Rolniczej w Chwałowicach 1928-1977, Chwałowice 1977.

1978

Z. Bratek, Społeczna funkcja Szkoły Rolniczej w Chwałowicach w latach 1928-1978, Warszawa 1978, (praca magisterska).

1983

J. Kida, Niektóre problemy integracji i dezintegracji społeczności wiejskiej w Chwałowicach, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu” 1983, nr 8.

1989-2019

Tomiki poezji Jana Czarneckiego: „Znaki przemijania” (1989), „Okruchy codzienności” (1993), „Wróciłem i inne wiersze” (1998), „U źródeł minionego czasu” (2003), „Spadający liść jesieni” (2003), „Po tamtej stronie czasu” (2003), „Jesień w moich dłoniach”, „Przemijanie” (2004), „Wybór wierszy” (2005), „Wejdź do mojego snu” (2005), „Życie moje” (2008), „Niezatarty ślad” (2008), „Minione dni” (2009), „W moich snach” (2009), „Wiersze” (2011), „Powrót do przeszłości” (2013), „Tyle tu spokoju” (2016), „Moja topola” (2017), „Odchodzimy. Ale skąd i dokąd?” (2019).

1998

J. Błaszczyk, M. Smaga, W. Smaga, 70 lat Szkoły Rolniczej w Chwałowicach 1928-1998, Chwałowice 1998.

2006

J. B. Orczykowski, Chwałowice na Przedgórzu Iłżeckim, Radom 2006.

2008

J. Błaszczyk, R. Bielecka, M. Gierasiński, J. Kwiatkowski, M. Stawczyk, 80 lat szkół w Chwałowicach 1928-2008. Jubileusz 80-lecia Szkół w Chwałowicach, Chwałowice 2008.

2013-2023

Tomiki poezji Jana B. Orczykowskiego: „Monolog o miłości” (2013), „Zbliżenia” (2014), „Czas” (2015), „Refleksje” (2016), „Z potrzeby serca” (2016), „Wspomnienia” (2017), „Duchowa mozaika” (2021), „Moje klimaty” (2022), „Z życia wzięte” (2022), „Moc wzruszeń. Wiersze wybrane” (2023).

2018

J. Błaszczyk, R. Bielecka, M. Gierasiński, M. Kwiatkowska, J. Kwiatkowski, A. Męciwoda, M. Stawczyk, 90 lat szkoły w Chwałowicach 1928-2018. Jubileusz 90-lecia Szkoły w Chwałowicach, Chwałowice 2018.

2022

K. Pomorska, G. Rożek, K. Smyk, Iłża i ziemia iłżecka w życiu i twórczości Jana Czarneckiego, Iłża 2022.

2023

S. Orczykowski, Nie pozwolę zapomnieć. Umarli bohaterowie są wśród nas dopóty, dopóki o nich pamiętamy, Starachowice-Lipsko 2023.

2024

Ł. Smaga, Leśnik z powołania. O Bolesławie Zarzyckim, Miesięcznik „Dzikie Życie” 2024, nr 3.

2025

M. Markowski, Archikoszmar w Chwałowicach. Tak przebudowano dawną szkołę, 13 lutego 2025 r. „WhiteMAD”.

Archikoszmar w Chwałowicach. Tak przebudowano dawną szkołę

O Janie Orczykowskim, poecie z Chwałowic, Chwałowice 2025.

Fotografie wybrane. Kółko fotograficzne przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach. Z kolekcji ocalonej przez Jana Czarneckiego, Chwałowice 2025.

2026

Ceglany ślad. O zabudowie murowanej Chwałowic, Chwałowice 2026.

Pozostała wybrana bibliografia:

A. Górecki, Krwawy dzień Małogoszcza, „Przewodnik Katolicki” 1938, nr 7.

W. Pożaryski, Złoże fosforytów na północno-wschodnim obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich, Warszawa 1947.

W. Gołąbek „Boryna”, W oddziałach Batalionów Chłopskich na kielecczyźnie, Warszawa 1958.

W. Gołąbek „Boryna”, Bez rozkazu, Warszawa 1966.

J. Bartosik, Geomorfologia obrzeżenia Gór Świętokrzyskich w okolicach Iłży, Łódź 1972.

P. Kacprzak, Nadleśnictwo Marcule. Historia lasów, gospodarki i administracji leśnej, Marcule 2012.

Ł. Babula, Kapliczki, figury i krzyże przydrożne Gminy Iłża. Album-przewodnik, Iłża 2014.