Mniej więcej w połowie drogi św. Franciszka, wiodącej od ul. Błazińskiej do kościoła św. Franciszka, na skrzyżowaniu stała figura św. Jana Nepomucena. Figury św. Jana tzw. „nepomuki” spotyka się często na skrzyżowaniach dróg bądź przy drogach w sąsiedztwie mostów i rzek, bowiem według tradycji ludowej był świętym, który chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również i suszą.
Zdjęcia pochodzą z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
Fot. Ł. Smaga 10.08.2013
Pomnik został odsłonięty w dniu 19 maja 1930 r. dla upamiętnienia bitwy jaką stoczył pod Pakosławiem 15 lat wcześniej polski Legion Puławskiego walczący pod sztandarem zaborcy rosyjskiego z wojskami zaborcy niemieckiego. Potoczna nazwa Legion Puławski wywodziła się od miejsca formowania oddziału i zaczęła funkcjonować dopiero po wojnie. Pomnik został wykonany z piaskowca według projektu byłego żołnierza Legionu Puławskiego, artystę rzeźbiarza Piotra Milewskiego. Inicjatorem powstania pomnika był mjr Solwik a fundatorką Janina Smoleńska, właścicielka majątku w Pakosławiu.
Fot. Ł. Smaga 10.08.2013
Bitwa stoczona w nocy z 19 na 20 maja 1915 r. była największą i najkrwawszą z udziałem Legionu Puławskiego podczas swojego półrocznego pobytu na froncie. Po stronie rosyjskiej wziął udział w walce I Legion Polski oraz dwa pułki grenadierów ze składu Korpusu Grenadierów, wspierane przez artylerię. I Legionem Polskim składającym się z 5 kompanii dowodził ppłk Antoni Reutt a Korpusem Grenadierów gen. Mrozowski. Po stronie niemieckiej w walkach wziął udział śląski Korpus Landwehry w składzie dwóch dywizji. Atak pozycji niemieckich miał na celu odzyskanie lasu Osińskiego. Cel nie został osiągnięty i Legion musiał się wycofać po wielogodzinnej walce na wcześniejsze stanowiska. Z ogólnej liczny 493 żołnierzy I Legionu Polskiego 42 poległo, 60 zostało rannych a 11 zostało uznanych za zaginionych.
Fot. Ł. Smaga 10.08.2013
Na pomniku widoczne są liczne ślady po pociskach będące pamiątką po II wojnie światowej, kiedy to Niemcy urządzili sobie w pobliżu strzelnicę. Z tym zdarzeniem wiąże się opowieść, według której Niemcom nie udało się żadnego pocisku skierować w zdobiący pomnik wizerunek Madonny, bowiem cekaemista odmówił strzelania a zastępujący go kapitan stracił oko po zacięciu się karabiny i eksplozji pocisku.
Fot. Ł. Smaga 10.08.2013
Fot. z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
Opracowano na podstawie: Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, Zapomniana bitwa Pakosław 1915, Iłża 2011.
Fotografie z lat 50-tych i 60-tych pochodzą z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
W czasach, w których usługi, w tym poligraficzne nie były tak powszechne i dostępne jak obecnie pozostawało liczyć na własną inwencję, stworzyć coś swojego i oryginalnego. Dzięki temu wszystko, co wychodziło spod rąk miało swoją historię i duszę. Poniżej przykłady zaproszeń studniówkowych z lat 70-tych.
Liczący ok. 200 lat słup kamienny znajduje się przy drodze pomiędzy Kolonią Starosiedlice a Pakosławiem. Wynosząca prawie 4 metry budowla składa się z cokołu, stożkowego trzonu z czterema metalowymi obręczami oraz zwieńczenia, na którym umieszczone zostały dwie figury.
Zdjęcia: Ł. Smaga 10.08.2013
Wolfgang Wesemann (NRD)
Największy amatorski wyścig kolarski po II wojnie światowej w Europie Wschodniej organizowany był od 1948 do 2006 r. W roku 1973, od 9 do 26 maja odbyła się 26 edycja wyścigu na trasie Praga – Warszawa – Berlin o długości 2076 km. Uczestniczyło w nim ponad 100 zawodników z Polski, Wielkiej Brytanii, Australii, Czechosłowacji, Francji, Belgii, Kuby, Związku Radzieckiego, Danii, NRD, Holandii, Włoch, Bułgarii, Rumunii, Norwegii, Węgier i Maroka. Zwyciężył Ryszard Szurkowski wyprzedzając Stanisława Szozdę i reprezentanta Związku Radzieckiego Waleriego Lichaczowa. W kwalifikacji drużynowej pierwsze miejsce zajął polski zespół w składzie: Andrzej Kaczmarek, Zbigniew Krzeszowiec, Lucjan Lis, Mieczysław Nowicki, Stanisław Szozda i Ryszard Szurkowski.
Stanisław Szozda (Polska)
VIII etap wyścigu odbył się na trasie Marcule – Radom. 40 kilometrową trasę (czasówkę) z czasem 53 min. 34 sek. wygrał zwycięzca całego wyścigu Ryszard Szurkowski.
Ryszard Szurkowski (Polska)
Kjell Rodian (Dania)
Alexander Gilchrist (Wielka Brytania)
John Trevorrow (Australia)
Rinat Szarafulin (ZSRR)
Wolfram Kuhn (NRD)
Zdjęcia pochodzą z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
W noc sylwestrową w 1978 r. rozpoczęły się tak intensywne opady śniegu, że wkrótce potem w styczniu 1979 r. sparaliżowany został cały kraj. Komunikacja nie funkcjonowała wcale lub w bardzo ograniczonym stopniu. Pojazdy w niektórych okolicach jeździły w tunelach wykopanych w śniegu.
Zdjęcia pochodzą z kolekcji uratowanej przez Pana J. Czarneckiego
Wydanie niemieckie z 1909 r.
Wojskowy Instytut Geograficzny 1927 r. Opracowanie na podstawie wydania niemieckiego z 1901 r.
Wojskowy Instytut Geograficzny 1935 r. Wznowienie wydania z 1927 r., częściowo uzupełnione i poprawione.
Wojskowy Instytut Geograficzny 1938 r.
W 1996 r. Muzeum Wsi Radomskiej rozpoczęło rozbiórkę, przewiezienie i zestawienie zagrody z Chwałowic. Ten zespół zabudowy wiejskiej miał charakter unikatowy, bowiem była to kompletna zagroda pochodząca z jednego miejsca, podczas gdy w skład pozostałych eksponowanych w Muzeum wchodzą obiekty przeniesione z różnych gospodarstw. Niestety, w czerwcu 2001 r. doszło na terenie Muzeum do pożaru, w wyniku którego zabytkowa zagroda z Chwałowic spłonęła. Na szczęście bez wyposażenia, bo budynki miały dopiero być udostępnione zwiedzającym, ale i tak straty sięgnęły 70 tysięcy złotych. Zachowały się jedynie pozostałości spichlerza i studni.
Fot. Ł. Smaga 13.07.2012
W dniach 7-9 października 1983 r. w Iłży odbyła się VII Krajowa Konferencja Paleontologów zorganizowana przez Sekcję Paleontologiczną Polskiego Towarzystwa Geologicznego, Instytut Geologiczny i Komisję Paleontologii przy Komitecie Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk. W skład Komitetu Organizacyjnego weszli: Zofia Dąbrowska (przewodnicząca), Gertruda Biernat (wiceprzewodnicząca), Adam Bednarczyk, Stefan Cieśliński, Leon Karczewski, Lidia Malinowska, Jerzy Małecki, Janina Sztejn, Józef Wieczorek. Konferencja miała szczególny charakter, bowiem wiązała tematykę paleontologiczną (dziedziną biologii zajmującą się organizmami kopalnymi) ze stratygrafią (geologią historyczną zajmującą się ustalaniem wieku i przyczyn rozmieszczenia skał w skorupie ziemskiej), a nawet litologią (nauką zajmującą się wszelkimi zagadnieniami związanymi ze skałami osadowymi) i jej zmianami. Miejsce odbycia konferencji nie było przypadkowe, gdyż okolice Iłży znane były geologom już w pierwszej połowie XIX wieku, kiedy to badania prowadzili m.in. J. B. Pusch, E. Dunikowski, A. Michalski. Teren ten był interesujący dla geologów dzięki swym pięknym odsłonięciom w skarpie doliny Iłżanki, a także ze względu na możliwości surowcowe jury, a później i kredy (fosforyty). Bogata fauna, występująca tu niekiedy masowo, cytowana była w opracowaniach z XIX wieku a w latach międzywojennych zajmowała poważne miejsce w pracach przede wszystkim: Lewińskiego, Samsonowicza, Łuniewskiego. Badania paleontologiczne sensu stricto zaczęto prowadzić na tym obszarze po II wojnie światowej. Trzydniowa konferencja, odbywana dokładnie 100 lat od badań E. Dunikowskiego w guberni radomskiej, obejmowała zarówno część teoretyczną, w ramach której głoszone były referaty naukowe, jak i część praktyczną, w postaci wycieczek, w trakcie których obserwowano odsłonięcia w Iłży, Maleniu, Błazinach, Kotlarce, Krzyżanowicach, Jedlance i Chwałowicach.
Materiały konferencyjne zostały zebrane i wydane w broszurze pt. „Paleontologia i stratygrafia jury i kredy okolic Iłży”. Obok relacji z wycieczek oraz ilustracji znalazły się w niej następujące referaty: A. Bednarczyk, Iłża i jej dzieje, W. Pożaryski, Jura i kreda okolic Iłży na tle ogólnego obrazu geologicznego, Z. Dąbrowska, Jura okolic Iłży, J. Sztejn, Kreda okolic Iłży. Neokom, S. Cieśliński, Kreda okolic Iłży. Alb, cenoman, turon dolny, a także komunikaty: J. Kutek, O stratygrafii górnej jury między Iłżą i Śniadkowem, L. Karczewski, Makrofauna górnego oksfordu i kimerydu okolic Iłży, J. Wieczorek, Rozmieszczenie stratygraficzne, paleoekologia i tefonomia górnojurajskich nerinei z obrzeżenia Gór Świętokrzyskich, E. Roniewicz, Utwory koralowe oksfordu i kimerydu okolic Iłży, O. Styk. Mikrofauna górnojurajska w odsłonięciach okolic Iłży, J. Sztejn, Mikrofauna dolnej kredy okolic Iłży, M. Waksmundzka, Rodzaj Terquemella z osadów kredy dolnej, H. Hurcewicz, Zespół spikul gąbek z utworów walanżynu i hoterywu w Krzyżanowicach.
Opracowano na podstawie: „Paleontologia i stratygrafia jury i kredy okolic Iłży”, Iłża 1983.
Chwałowice, Iłża, region radomski, świętokrzyski 