Miesiąc: Grudzień 2024

Szkoła Rolnicza

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku rząd Polski postanowił podnieść poziom rolnictwa w kraju i ustawą z dnia 09.07.1920 r. zobowiązał powiaty do otwarcia na swoim terenie szkół rolniczych mających służyć kształceniu gospodarzy rolnych. W powiecie iłżeckim na lokalizację takiej szkoły wybrano Chwałowice, ponieważ był tu rządowy majątek ziemski. Uchwałą sejmiku powiatu iłżeckiego z 1921 roku wydzielono 60 mórg ziemi z majątku państwowego w Chwałowicach na potrzeby wzorcowej męskiej szkoły rolniczej. Projektantami budynków szkoły byli architekci Stefan Wąs i Tadeusz Telatycki. W latach 1922-1928 wybudowano szkołę z internatem, budynek mieszkalny dla nauczycieli, kompleks budynków gospodarczych oraz urządzono wzorcowe gospodarstwo rolne. Uroczystego otwarcia gmachu szkolnego dokonano w dniu 10.11.1928 r., w 10-tą rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, nadając jej imię „11 Listopada”. Naukę w dniu 16.02.1929 r. rozpoczęło 27 uczniów, a pierwszym dyrektorem był inż. Zygmunt Buczyński. Szkoła kształciła rolników wyposażając ich w wiedzę i umiejętności do prowadzenia gospodarstw zdobywane na praktykach w przyszkolnym gospodarstwie. Wypracowała sobie właściwe miejsce i zdobyła uznanie społeczne w szerzeniu oświaty rolniczej na terenie powiatu iłżeckiego.

Po wyzwoleniu spod niemieckiej okupacji, już w marcu 1945 r. na terenie placówki otwarto Państwowe Gimnazjum Rolnicze. Od 1948 roku funkcjonowało 4-letnie Liceum Rolnicze, do którego przyjęto również dziewczęta. Po kolejnych reorganizacjach w 1967 roku otwarte zostało Technikum Rachunkowości Rolnej, a 10 lat później Liceum Ekonomiczne i Technikum Rolnicze. W 1975 roku z inicjatywy dyrektora Zygmunta Bratka otwarte zostało Muzeum Szkolne – Salę Pamięci Narodowej oraz odsłonięto tablicę poświęconą pamięci zamordowanego w czasie II wojny światowej dyrektora Stanisława Daniluka. W roku 1979 odbyły się obchody 50-lecia funkcjonowania szkoły, nadano jej imię „Bohaterów Ziemi Iłżeckiej”, wręczono sztandar ufundowany przez społeczeństwo oraz uhonorowano placówkę Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

W 2002 roku nastąpiła zmiana statusu szkoły i powstał Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, a rok później również Centrum Kształcenia Ustawicznego dla dorosłych. W 2009 roku utworzone zostało Liceum Ogólnokształcące Mundurowe, a w 2021 roku Zespół Szkół i Placówek wraz ze Specjalnym Ośrodkiem Szkolno – Wychowawczym zajmującym się terapią, rehabilitacją oraz kształceniem dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami.

Pomnik upamiętniający zwycięską walkę oddziału BCH ,,Ośki” w Nadleśnictwie w Chwałowicach

W lipcu 1944 r. Tadeusz Wojtyniak ps. „Baca” i Lucjan Urban ps. „Piast”, członkowie Zgrupowania Batalionów Chłopskich Jana Sońty ps. „Ośka” ustalili, iż w Chwałowicach, stacjonujący w budynku nadleśnictwa hitlerowski sztab dywizyjny w sile około 150 ludzi jest w posiadaniu ważnych planów odcinka frontu Sandomierz – Puławy. Ponadto dowiedzieli się, że znajduje się tam duża ilość broni, zwłaszcza maszynowej oraz duży zapas amunicji. „Ośka” polecił „Hiszpanowi” i „Bacy” opracować założenia do wykonania akcji, a w przeprowadzeniu wywiadu brali udział dwaj mieszkańcy Chwałowic, członkowie BCh – Władysław Maciejewski ps. „Katon” i Józef Strzemecki ps. „Orestes”, a także nadleśniczy Stanisław Czech ps. „Lalka”, który przekazał dokładny szkic nadleśnictwa z uwzględnieniem rozmieszczenia stanowisk obronnych, magazynów broni i liczebności Niemców w poszczególnych budynkach.

W dniu 28 lipca 1944 r. przebrany w mundury niemieckie 50-osobowy oddział pod dowództwem „Bacy”, w tym 30 Gruzinów, którzy początkowo służyli w armii niemieckiej i przeszli na stronę polską, udał się do nadleśnictwa w niedzielne popołudnie. Kierujący się od strony Iłży oddział wszedł na dziedziniec, rozbroił wartowników, otoczył znajdujących się tam hitlerowców i po ciężkiej walce zdobył budynki. W brawurowej akcji zginęło 20 Niemców, 29 zostało rannych i bardzo wielu wzięto do niewoli, a tylko jeden partyzant został poważnie ranny. Pod osłoną stanowiącej zabezpieczenie grupy „Hiszpana” partyzanci wycofali się do lasów małomierzyckich.

Inicjatorem budowy pomnika upamiętniającego akcję partyzantów było Koło ZBoWiD w Iłży. Uroczystość odsłonięcia pomnika odbyła się w dniu 10.10.1982 r. przy asyście warty honorowej Ludowego Wojska Polskiego i udziale przedstawicieli władz lokalnych i wojskowych, uczniów miejscowych szkół oraz mieszkańców Chwałowic i okolic. Pomnikiem przez lata opiekowali się uczniowie Szkoły Rolniczej i Szkoły Podstawowej w Chwałowicach oraz organizowane przy nim były uroczystości w rocznice ważnych wydarzeń z okresu II wojny światowej, a także ślubowania zuchów i harcerzy.

Szkoła Podstawowa

Szkoła Podstawowa w Chwałowicach działała w latach 1918-2009. Początkowo była to jednoklasowa szkoła powszechna i mieściła się w wynajętym mieszkaniu u Antoniego Marka na Podjedlance. Jesienią 1925 roku Dozór Szkolny gminy Krzyżanowice, podjął uchwałę o budowie szkoły w Chwałowicach i 10.10.1925 r., wmurowano kamień węgielny pod jej budowę na działce zwanej „kowalichą”. W dniu 14.10.1926 r. odbyło się uroczyste otwarcie Publicznej Szkoły Powszechnej, 3-klasowej. W uroczystości wziął udział wojewoda kielecki, przedstawiciele władz powiatu iłżeckiego, gminy Krzyżanowice, miejscowa ludność oraz uczniowie z nauczycielką – Cecylią Kustrową. Pierwszym kierownikiem szkoły został Józef Mazur. W trzech dużych salach lekcyjnych uczyły się dzieci z Chwałowic, w klasach starszych również z Małomierzyc, Jedlanki Starej i Nowej, a przed II wojną światową nawet z Kajetanowa i Ciecierówki.

Kolejne reformy edukacji oraz zmieniająca się liczba dzieci w Chwałowicach powodowały, że stopień organizacyjny szkoły i jej nazwa, ulegały ciągłym zmianom. Przemiany ustrojowe i społeczno – gospodarcze po 1989 r. spowodowały odpływ ludności ze wsi do miast. Malała liczba dzieci, szkoła prowadziła nauczanie tylko w klasach I-III. W dniu 01.09.2009 r., decyzją Rady Miasta i Gminy w Iłży, Publiczna Szkoła Podstawowa w Chwałowicach została zamknięta. Przeszła do historii… Przez kilka lat budynek był pustostanem roku rozpoczął się jego generalny remont, w wyniku którego wygląd budynku uległ radykalnej zmianie. Zmieniono również sposób użytkowania budynku byłej szkoły w Chwałowicach na budynek mieszkalny. Inwestycję ukończono w październiku 2020 roku. W obecnej chwili znajduje się w nim pięć lokali mieszkalnych.

Remiza strażacka

W dniu 31.07.1935 r. została zarejestrowana jako stowarzyszenie Ochotnicza Straż Pożarna w Chwałowicach, działająca nieformalnie przed tą datą. Pierwszym naczelnikiem został Józef Siwiec (ps. „Zryw”). W tym czasie trudno było o zakup potrzebnego sprzętu ze względu na skromne fundusze, które strażacy pozyskiwali zbierając je od ludności oraz z organizowanych przez straż imprez takich jak: loterie fantowe i zabawy. Ze zgromadzonych środków oraz pomocy władz gminnych w Krzyżanowicach zakupiono ręczną pompę zwaną „sikawką”, bosaki i drabiny. Sprzęt gaśniczy, na wypadek pożaru, ciągnięty był przez konie, które były własnością prywatną strażaków – ochotników. Za „konie w straży” byli oni co rocznie zwalniani z tzw. „czworaku prac społecznych na rzecz wsi”. Po wojnie przy strumieniu, nieopodal ruin czworaków dworskich, wydzielono 0,51 ha łąki na plac do ćwiczeń z dostępem do wody.

W 1962 roku Adam Fereniec przekazał 0,26 ha gruntu pod budowę przyszłej strażnicy. Po zgromadzeniu wystarczającej ilości materiałów budowlanych, w tym cegieł po rozebranych czworakach dworskich w 1967 roku przystąpiono do budowy remizy strażackiej. Jej uroczyste otwarcie miało miejsce w dniu w dniu 06.07.1969 r. Stary budynek OSP przez szereg lat ulegał modernizacji i remontom, z wymianą dachu, termoizolacją, wybudowaniem podjazdu dla niepełnosprawnych i remontem pomieszczeń wewnętrznych włącznie. Dzięki druhom z OSP powstało również nowe ogrodzenie. W październiku 2022 roku obok istniejącego budynku, rozpoczęła się budowa nowego garażu dla OSP Chwałowice. Inwestycję ukończono we wrześniu 2023 roku.