Miesiąc: Listopad 2024

Dworek

Majątek ziemski będący folwarkiem istniał w Chwałowicach od wczesnego średniowiecza, pozostając własnością biskupów krakowskich. W ich imieniu folwarkiem administrował wyznaczony zarządca. W granicach majątku położone były ziemie (o powierzchni nawet do 200 ha) tworzące obecnie Nową Wieś do granic Prędocina, tereny należące do Szkoły Rolniczej aż po Iłżankę oraz tzw. „dworskie łąki”.

Na mocy konstytucji uchwalonej w dniu 17.07.1789 r. przez Sejm Wielki majątek biskupi, w tym Chwałowice, przejął Skarb Państwa. Odtąd dwór wchodził w skład Ekonomii Iłżeckiej. Zabudowania folwarczne, w tym dworek, stajnie, obora, stodoły, spichlerz, a nawet browar, znajdowały się na wzgórzu pomiędzy drogą do Prędocina a strumykiem przy skrzyżowaniu z drogą od Chwałowic Górnych. Majątek od chwili jego upaństwowienia, przez okres zaborów do końca lat 60-tych XIX wieku był wydzierżawiany i zarządzany przez kolejnych dzierżawców wywodzących się ze szlachty, pełniący jednocześnie funkcję wójta.

W 1868 roku na mocy ukazu carskiego ziemie dotychczasowego folwarku zostały nadane na własność generałowi majorowi Urlichowi za zasługi m.in. w tłumieniu powstania styczniowego. Po jego śmierci, aż do 1918 roku własność dóbr należała do jego córki Eleonory Horn. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości majątek rosyjskiej rodziny został upaństwowiony. Na jego części została utworzona ferma rolnicza przekazana w dzierżawę sejmikowi iłżeckiemu, która następnie trafiła w dzierżawę Zygmunta Zaleskiego, zwanego potocznie „dziedzicem”, trwającą aż do schyłku II wojny światowej. Zabudowania dworskie rozlokowane były wówczas przy drodze z Chwałowic Górnych do obecnej drogi przez Nową Wieś. Na wzgórzu, przy drodze, stał dworek, nieco dalej, wokół podwórza, obora, stajnia, chlewnia, owczarnia, kurniki, stodoły, spichlerze, gołębnik oraz kuźnia. Stali pracownicy dworu, tzw. „fornale”, mieszkali w czworakach. Na terenie dworskim znajdowały się również mieszkania dla służby.

W 1944 roku ustawą o reformie rolnej zlikwidowano dwór w Chwałowicach. Ziemię otrzymali pracownicy folwarku oraz małorolni rolnicy i w ten sposób powstała Nowa Wieś. W latach 1954-1969 w byłym budynku dworskim mieściła się Gromadzka Rada Narodowa oraz urząd pocztowy. Od lat sześćdziesiątych XX wieku sukcesywnie rozbierano niszczejące i zbędne budynki dworskie. Najpierw czworaki, w latach siedemdziesiątych dworek, a w pierwszych latach XXI wieku – kamienną oborę. Do dziś pozostał tylko murowany budynek, w którym był spichlerz, a następnie suszarnia chmielu. Dyrekcja Szkoły Rolniczej urządziła w nim Muzeum Techniki Rolniczej.

Kościół pod wezwaniem św. app Piotra i Pawła

Kościół w Chwałowicach jest kościołem filialnym parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Iłży. Wybudowano go w latach 1988-1992. Budowę zainicjował i nadzorował, w imieniu Prałata Parafii Iłżeckiej Józefa Dziadowicza, przy ogromnym wsparciu mieszkańców Chwałowic, ksiądz Stanisław Maicki. Ołtarz wyrzeźbił Jan Gregorczyk, stolarz-artysta z Kowalkowa. Msza inauguracyjna odbyła się w dniu 24.12.1992 r. o godzinie 22.00. Obecnie msze święte odbywają się w każdą niedzielę o godzinie 10.00.